„Moda polska” w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie

Muzeum Narodowe w Krakowie w kolejnej odsłonie prezentacji dokonań „Mody Polskiej” prezentuje wybór ubiorów z autorstwa trójki wybitnych projektantów: Kaliny Paroll, Magdy Ignar i Jerzego Antkowiaka.

Najwcześniejsza z pokazywanych sukni, zaprojektowana przez Kalinę Paroll w 1969 roku, emanuje subtelną elegancją. Projektantka połączyła gładką, aksamitną górę z gęsto plisowaną spódnicą. Kontrapunkt dla prostoty tego zestawienia stanowi bogaty, błyszczący, trójwymiarowy haft – fragment autentycznego zdobienia z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Zabieg łączenia nowego ze starym należał do stałego repertuaru środków artystycznych projektantki.

Kalina Paroll przez wiele była odpowiedziana za współpracę z zakładami jedwabniczymi w Milanówku, które funkcjonowały od 1924 roku, pierwotnie jako Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza. Po II wojnie światowej Stacja została upaństwowiona i przemianowana na Państwowe Centralne Zakłady Jedwabiu Naturalnego „Milanówek”. W milanowskiej „malarni” ręcznie malowano tkaniny wykorzystywane w kolekcjach „Mody Polskiej”. Charakter wzorów oraz ich rozmieszczenie projektanci ustalali wspólnie z zatrudnionymi tu na stałe malarkami. Efektem takiej współpracy są niezwykle efektowne realizacje, jak kreacja „Motyl”, inspirowana witrażami Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera, oraz zielona suknia wieczorowa z pejzażowym motywem stawu, łabędzi i gigantycznego motyla. Jednym z najciekawszych strojów jest zestaw inspirowany kulturą Cyganów, złożony z falbaniastej spódnicy i obszernej bluzki z niezwykle szerokimi rękawami, uszyty z kuponów cieniowanego ręcznie jedwabiu.

Elegancję z nutą prowokacji reprezentują projekty Magdy Ignar. Jednym z najlepszych przykładów jest nienachalna suknia z czarnego weluru – pozornie „grzeczna”, sięgająca pod szyję, ale… powyżej linii talii welur zastąpiono częściowo przejrzystą gazą, prowokująco odsłaniającą nagość lewej piersi.

Na wystawie znalazły się również wizytowe i wieczorowe kreacje Jerzego Antkowiaka – od klasycznych, w pożądanym przez klientów „Mody Polskiej” stylu dostojnej elegancji, aż po realizacje awangardowe, odzwierciedlające poczucie humoru projektanta i jego wielką miłość do teatru. Pokazujemy aż dwie propozycje kobiecych zestawów z lat 90. XX wieku z krótkimi spodniami zamiast spódnic: wizytowy, z zielonej wełny i szalony, zielono-złoty zestaw balowy. Krótkie spodnie w takim kontekście pojawiały się głównie na wybiegach, w kolekcjach największych projektantów.

Uwagę przyciągają także dwie wielkie i ciepłe spódnice projektu Jerzego Antkowiaka. Jedna z nich pochodzi z jubileuszowej kolekcji z 1983 roku. Były to czasy, kiedy polska gospodarka znalazła się w tak opłakany stanie, że nawet „Moda Polska”, dla władz komunistycznych wizytówka sukcesu polskiego przemysłu odzieżowego, miała poważne problemy z zaopatrzeniem się w stosowne tkaniny na potrzeby sezonowych kolekcji. Ciepłe zestawy z  kolekcji z 1983 roku w „Polskiej Kronice Filmowej” określono jako „Kreacje kolejkowe. Ciepłe i da się wystać”.

Na wystawie nie mogło zabraknąć także „płaszcza z Mody Polskiej” – przedmiotu westchnień wielu Polek i symbolu dobrej jakości oraz luksusu w rzeczywistości PRL.

Mamy nadzieję, że uwagę zwiedzających zafascynuje różnorodność stylów proponowanych przez projektantów „Mody Polskiej”, od końca lat 60. aż po lata 90. XX wieku.